Onbereikbare verte - St. Jansbasiliek, Oosterhout

Meditatieve 20e eeuwse koor-composities door KGO in Sint Jan


Foto: Wim Vermeeren

Bij live-uitzendingen van honkbalwedstrijden uit de VS kun je vaak goed zien wat voor bal de catcher van de pitcher verwacht. Hin schuift iets naar links of rechts van de thuisplaat, houdt zijn handschoenwat lager of hoger in afwachting van de bal.Rick Muselaers, de getalenteerde dirigent van Koorgroep Oosterhout is een catcher. Je kunt aan de expressiviteit van zijn hoofd, lijf en ledematen zien wat hij van zijn koorleden verwacht. Het is niet alleen mooi om het koor te horen, maar ook om de dynamiek van Muselaers te zien. En meestal krijgt hij de bal die hij wil horen. Sinds hij bij de Koorgroep Oosterhout aan het roer kwam, is het niveau van de groep behoorlijk gestegen. Het is wat minder vrijblijvend. Onder de titel 'Onbereikbare Verten' gaf KGO in samwenwerking met organist Peter Verhoogt zaterdag voor enkele honderden bezoekers een concert met werk dat door het religieuze karakter uitstekend in de Sint-Jansbasiliek tot zijn recht kwam.

DIRIGENT ALS CATCHER

De concerten van KGO zijn meestal de moeite waard om naar toe te gaan, niet alleen vanwege de kwaliteit, maar ook vanwege de stukkeuze. De samenstellers van het programma volgen geen gebaande wegen. Vorig jaar de Saint Nicholas Cantate van Britten en dit jaar voornamelijk koorwerk van 20e-eeuwse componisten. Voorwaar geen werk voor beginnende koorzangers. Geen deuntjes die je er in een paar repetities in ramt. Geen Ave Verum van Mozart, dat ik vroeger als kerkkoorknaapje zong. (Met alle respect voor Mozart overigens.) Nee, veel trainen voor cather en pitcher. Dit jaar de Triodion van Arvo Pärt (1935). Hij schreef dit drieluik in opdracht van Lancing College in Sussez ter gelegenheid van het 150-jarig bestaan van dit College in 1998. Vijftig jaar eerder had Benjamin Gritten voor het eeuwfeest van dit zeltde instituut zijn kerstcantate St. Nicolas gecompponeerd. Het werk dat KGO vorig jaar uitvoerde. Pärt koos voor Triodion drie odes uit het orthodxixe gebedenboek. Met de laatste, Holy Saint Nicholas, sloot bij aan bij Britten en de schudspatroon van het college. Deze 'kale', ingetogen muziek is typisch voor Pärt, evenals de herhalingen. Er is nauwelijks harmonisch ontwikkeling. Stilte speelt bijn aeven groote rol als de muziek. Als een aquarel waarin het wit net zo belangrijk is als de kleur. Pärts meditatieve muziek lijkt terug te gaan naar de mystieke Middeleeuwen en een oud orthodox verleden. Maar dat eist van het koor een goede stembeheersing en die was er wel! De catchger moet weten wat voor ballen hij moet vragen en de pitcher moet een grote variëteit aan toverballen kunnen gooien.

RELIGIEUS WERK

Verrassend mooi ook waren de Davidspsalmen van de minde bekende Estlandse componist Cyrillus Kreek (1899 - 1962), die net als Pärt aan een Russisch conservatorium studeerde. Hij componeerde honderden meerstemmige volkslieren en veel religieus werk, waaronder dus desze psanlmen die prachtig aansloten bij het werk vanb Pärt. Opvallend want Kreek schreef zijn werk 75 jaar eerder! Meer moeite had het KGO met het Agnus Dei van de Amerikaan Samuel Barber (1910 - 1981). Laten we zeggen dat er wat wijdballen en zelfs enkele wilde worpen tussen zaten. Dirigent Muselaers: "Het is toch een moeilijker werk dan het misschien lijkt. Ik durfde het toch niet aan om het zonder orgelbegeleiding te laten zingen." De cantate Johannes van Damascus van Sergei Ivanovich Taneyev (1856 - 1915), hechte vriend van Tchaikovsky, was een stevige uitsmijter. De tekst van de cantate is gebaseerd op een gedicht van Aleksei Tolstoi.

KLANKKLEUREN

Organist Peter Verhoogts keuze: een nocturne van Tchaikovsky, een prelude en fuga van Brahms pasten qua sfeer en thematiek prima in het programma. Zijn gedegen opleiding bij o.a. Frits Bayens(!) en aan het Utrechts conservatorium stonden garant voor een optimaal gebruik van alle klankkleuren van het Maarschalkerweerdorgel. De religieuse koorklanken van het KGO zullen hem niet onbehaaglijk in de oren geklonken hebben. Naast zijn soloconcerten, was hij tijdens TV-kerkdiensten voor het KRO-mediapastoraat regelmatig organist. Tevens is hij dirigent en organist in Bodegraven.

KEIHARD GWERKT

Rick Musselaers: "Cijfer? Mmmm, 7½. Er is in het algemeen wel goed gezongen, ,maar er moet nog net een schepje bovenop, wat meer doorleefd, niet alleen maar mooi zingen, maar juist dat even meer… Maar dat komt wel. Een paar weken geleden zag ik het helemaal nog niet zitten. Ik heb gezegd: als jullie willen moet er wel wat gebeuren, want anders gaat het gewoon niet door! Maar ze hebben de laatste weken keihard gewerkt. Binnen het koor heb je nu eenmaal mensen die er helemaal voor gaan en anderen die een minfer grote drijfveer hebben.' As it is in heaven, maar nog niet helemaal, dus.

Hoe dan ook, de KGO ging er mee het land in: in Bodegraven en in de abdijkerk van de Achelse luis konden ze ook gnieten van een mooie wedstrijd, want Catcher Muselaers en pitcher KGO hebben Onbvereikbare Verten helemaal naar hun hand weten te zetten. De ingetogen, meditatieve muziek sloot 'naaldloos' aan bij de advertentie van de Uitvaartverzorging op de achterzijde van het programmaboekje: 'Als de klok stilstaat… wordt alles anders' met daaronder de advertentie van het Gezondheidshuis: 'Het vertrouwde adres voor natuurlijke gezondheid'.

Hans van der Prijt

Bron: Weekblad Oosterhout 15 nov 2012

Terug